فراترکیب عوامل مؤثر بر رضایت شغلی: بررسی نظام‌مند مطالعات کیفی با تأکید بر مراکز دانشگاهی و سازمان‌های نظامی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

عضو هیئت علمی دانشگاه افسری و تربیت پاسداری امام حسین(ع)

چکیده

زمینه و هدف: رضایت شغلی به عنوان شاخصی کلیدی در بهره‌وری و سلامت روانی کارکنان، در محیط‌های پیچیده مانند مراکز دانشگاهی و سازمان‌های نظامی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. این پژوهش با هدف فراترکیب نظام‌مند عوامل مؤثر بر رضایت شغلی در این دو محیط و ارائه چارچوبی یکپارچه مبتنی بر مدل زاندبرگ و اسنلدرز (۲۰۱۷) انجام شد.
روش تحقیق: با استفاده از روش فراترکیب تفسیری، ۱۷ مطالعه کیفی و کمی منتشرشده بین سال‌های ۱۳۹۳ تا ۱۴۰۳ در پایگاه‌های داخلی (نورمگز، مگیران، SID) و بین‌المللی (PubMed, Google Scholar) تحلیل شدند. فرآیند جستجو، غربالگری، و ارزیابی کیفیت با معیارهای CASP انجام گرفت و داده‌ها با نرم‌افزار MAXQDA کدگذاری و تحلیل شدند.
یافته‌ها: عوامل مؤثر بر رضایت شغلی در مراکز دانشگاهی حول محور «توانمندسازی روانشناختی» (خودمختاری، ریسک‌پذیری) و «خودکارآمدی» متمرکز بود، در حالی که در سازمان‌های نظامی، «عدالت سازمانی»، «سبک رهبری اخلاقی»، و «حمایت مالی» به عنوان عوامل کلیدی شناسایی شدند. نقش میانجی استرس در هر دو محیط معنادار نبود. تفاوت‌های جنسیتی (مانند تأثیر تعداد فرزندان بر رضایت زنان) و محیطی (فشارهای و امنیتی) نیز تأیید شد.
نتیجه‌گیری: این پژوهش نشان داد که رضایت شغلی در دانشگاه‌ها نیازمند تقویت عوامل روانشناختی و مدیریت فشارهای کاری است، در حالی که در سازمان‌های نظامی، تمرکز بر عدالت سازمانی و اصلاح ساختارهای مالی اولویت دارد. الگوی مفهومی ارائه‌شده می‌تواند به سیاست‌گذاران در طراحی مداخلات هدفمند و پژوهشگران در انجام مطالعات تطبیقی آینده کمک کند

کلیدواژه‌ها